Grę zaczyna się od pustej planszy. Pierwszy ruch zawsze wykonuje gracz, który ma czarne kamienie.
Kamienie można postawić w dowolnym, niezajętym miejscu na planszy. Są pewne powszechnie stosowane praktyki jak zaczynać grę (róg-boki-centrum), natomiast nie ma na to twardych reguł. Następnie kamień stawia biały gracz, potem czarny i tak dalej.
Jeśli któryś z graczy stwierdzi, że w tej kolejce nie ma dobrego ruchu i nie może już nic zyskać mówi pas i przekazuje ruch przeciwnikowi. Jeśli przeciwnik również stwierdzi, że nie ma dobrego ruchu i powie pas, to gra się kończy.
Przeciwnik może jednak stwierdzić, że on ma jeszcze coś do zyskania i gra dalej. Ponownie więc pierwszy gracz może postawić kamień na planszy lub powiedzieć pas. I tak w każdej turze, aż obaj gracze bezpośrednio po sobie powiedzą pas.
Początkujacy gracze często mają problem z zakończeniem gry. Jeśli więc grasz z bardziej doświadczonym graczem, pójdź za jego sugestią lub dopytaj dlaczego kończymy w tym momencie.
Liczenie punktów to proces składający się z kilku akcji
Jeśli grasz na komputerze, to tak to wygląda. Jeśli grasz na fizycznej planszy to proces się lekko różni, co wyjaśnię później. A teraz omówię każdy punkt szczegółowo.
Martwe kamienie to te, które jest łatwo zbić. Przykładem tego mogą być białe na poniższej planszy.
Białe kamienie są martwe, bo nie da się ich uratować. Wystarczy jeden czarny kamień i wszystkie zostaną zbite. Martwe kamienie są zdejmowane jako zbite i później dodawane do wyniku.
Po zdjęciu martwych kamieni następuje liczenie uzyskanego terytorium.
1 otoczone pole to 1 punkt.
Poniżej biały ma 12 punktów, czarny ma 7 punktów.
Zauważ, że na planszy powyżej jest dużo pól, które nie są otoczone i nie należą do nikogo. Może się też zdarzyć, że pole jest otoczone, ale przez różne kamienie. Wtedy również jest neutralne i nie liczy się do puntów żadnego z graczy, jak obszar A poniżej.
Kamienie zbite (złapane) przeciwnikowi w trakcie gry dodaje się do własnego wyniku. Jeśli więc otoczyłeś 12 pól terytorium i zbiłeś 3 kamienie przeciwnikowi, to będziesz miał 15 punktów.
Gracz z czarnymi kamieniami zawsze ma pierwszy ruch, co daje mu przewagę. Żeby tą przewagę wyrównać w trakcie liczenia punktów do wyniku białego dodaje się dodatkowe punkty nazywane komi. Standardowo komi wynosi 6,5 punkta. To 0,5 punkta jest dane, żeby nie było remisów (bo nie ma pola za 0,5 punkta).
Komi wynosi 6,5 punkta niezależnie od rozmiaru planszy - 9x9 czy 19x19.
Gdy gramy na planszy twarzą w twarz, to trochę inaczej liczymy punkty. Zamiast dodawać zbite kamienie do swojego wyniku, to wkładamy je w pole przeciwnika. Powoduje to odjęcie punktów przeciwnikowi. Dzięki temu mamy trochę mniej do liczenia, a wynik gry (kto wygrał) się nie zmienia.
Liczenie pól 1 po 1 na dużej planszy 19x19 jest żmudne i czasochłonne. Żeby ułatwić ten proces gracze po zakończeniu gry przesuwają kamienie w ramach swojego obszaru, żeby uzyskać bardziej prostokątne obszary. Dzięk temu wystarczy zrobić proste mnożenie zamiast liczyć każde pole osobno.
Liczenie wyniku na koniec wymaga kilku akcji, które mogą na początek wydawać się skomplikowane. Jeśli jednak grasz na komputerze to program policzy to wszystko za ciebie. Jeśli grasz na żywo, to bardziej doświadczony gracz ci pomoże wszystko ogarnąć. Z czasem nauczysz się sam to robić. Wystarczy więc grać i wszystko się utrwali.
W kolejnych lekcjach poznasz jeszcze kilka zasad. Jednak to co poznałeś/poznałaś do tej pory jest wystarczające żeby zacząć grać. I gorąco do tego zachęcam. Najlepiej w jakimś lokalnym klubie lub online na online-go.com.
Przejdź do lekcji 5 - wstep do ok.